Tarih Bilimi Nedir 11

Gün, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin tarafı dizi, bu olaylarla müntesip bilgilerin keşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan veya âdem evladı-dışı nüansı gözetmeksizin, arsa ve hengâm aralığının kestirildiği bir geçmiş hengâm dilimde, menşe-sonuç ilişkisi kurup, belge ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir akademik disiplin olan tarih, herhangi bir ilim kümesine dahil edilmez; çünkü tarih, her yerın esbakini inceleyebilecek kadar geniş bir disiplindir. İnsanlık esbaki sözcük konusu başüstüneğunda, yazının icadından önceki zamanlara “tarih öncesi” denir.

Günî tetkik, geçmiş zamandaki vakalara müteallik bütün bilgilerin, olayların vuku bulmuş olduğu dönemin şartları bakış önüne hileınarak, muhtemel başüstüneğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanan olayların bir daha evetşanabilmesi kadar bir muhtemellık olmadığından doğa bilimlerindeki kadar deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki eş karşıtlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (anlamı “anket”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, yüklem transfer aracılığıyla bilgi edinme anlamlarında kullanılan kelime, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının tarafı dizi çok daha geniş bir anlam yürekğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve efsanevi bilgisi ve hatta zamanla doğa bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanımıyla tarih, “doğrulanmış olgular kümesi”nden farklı bir şey bileğildir.[5]