Tarih Bilimi Nedir 4

Gün, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin cihetı silsile, bu olaylarla ilgili bilgilerin keşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile de ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut sima-dışı başkalıkı gözetmeksizin, mevzi ve hengâm aralığının kestirildiği bir geçmiş hengâm dilimde, menşe-sonuç ilişkisi kurup, belge ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir akademik disiplin olan gün, rastgele bir fen kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her yerın cemaziyelevvelini inceleyebilecek denli geniş bir disiplindir. İnsanlık cemaziyelevveli söylenti konusu olduğunda, yazının icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Günî inceleme, geçmiş zamandaki vakalara ilişik tüm bilgilerin, olayların vuku bulduğu devrin şartları oda önüne allıkınarak, olabilir olduğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanan olayların bir elan yaşanabilmesi üzere bir muhtemellık olmadığından natür bilimlerindeki üzere deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki partner önlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (valörı “anket”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, sava kabız suretiyle bilgelik edinme anlamlarında kullanılan lafız, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının cihetı silsile çok elan geniş bir valör hapishaneğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve hatta zamanla natür bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanımıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden özge bir şey değildir.[5]